Bir tartım sisteminin doğruluğu, en zayıf halkası kadar iyidir ve bu halka çoğu zaman yanlış seçilmiş bir yük hücresidir. Kapasitesi uygulamaya göre fazla büyük seçilen, ortam koşullarına dayanamayan ya da montaj şekline uymayan bir load cell; en iyi göstergeyle bile hatalı sonuç verir. Bu rehberde bir load cell seçerken değerlendirmeniz gereken teknik kriterleri sırayla ele alıyoruz.
1. Kapasite: Toplam Yükü Doğru Hesaplayın
Kapasite seçimi yalnızca tartılacak ürünün ağırlığına göre yapılmaz. Hesaba şunlar katılmalıdır:
- Ölü yük (dara): Platform, tank, hazne ve bağlantı elemanlarının ağırlığı.
- Canlı yük: Tartılacak en büyük ürün ağırlığı.
- Yük dağılımı: Çok hücreli sistemlerde yük her hücreye eşit dağılmaz; en olumsuz hücre esas alınır.
- Dinamik etkiler: Ürünün düşerek yüklenmesi, karıştırıcı titreşimi, rüzgar ve darbe.
Pratikte her bir hücreye düşen en yüksek yükün, hücrenin nominal kapasitesinin yaklaşık %60–80’i aralığında kalması önerilir. Bu pay hem aşırı yüke karşı güvenlik sağlar hem de hücrenin ölçüm aralığını verimli kullanır. Gereğinden çok büyük kapasite seçmek ise çözünürlüğü düşürür.
2. Doğruluk Sınıfı (OIML C3, C6 ve Diğerleri)
OIML R60 standardı, yük hücrelerini doğruluk sınıfına ve bölüntü sayısına göre sınıflandırır. Örneğin C3 sınıfı bir hücre 3000 bölüntüye kadar yasal metrolojide kullanılabilir. Ticari tartım (alım-satım) yapılacaksa onaylı sınıf zorunludur; proses kontrolünde ise uygulamanın gerektirdiği hassasiyet belirleyicidir. Kombine hata, tekrarlanabilirlik, sıcaklık etkisi ve sürünme (creep) değerleri de veri sayfasında mutlaka karşılaştırılmalıdır.
3. Yük Hücresi Tipi ve Montaj Şekli
| Tip | Tipik kapasite | Yaygın kullanım |
|---|---|---|
| Single point | Birkaç kg – 2 t | Terazi, checkweigher, dolum ve paketleme makineleri |
| Lama tipi (shear beam) | Yüzlerce kg – 10 t | Platform kantar, küçük tanklar |
| Double shear beam | Birkaç t – onlarca t | Taşıt kantarı, silo, tank |
| Kolon tipi | 10 t ve üzeri | Büyük silolar, taşıt kantarları |
| S tipi | Birkaç kg – birkaç t | Askılı tartım, kuvvet ölçümü, test cihazları |
| Minyatür | Gram – birkaç yüz kg | Dar alanlar, robotik, test düzenekleri |
Hücre tipi belirlenirken montaj aparatı da birlikte düşünülmelidir. Yan yükler, ısıl genleşme ve devrilme momenti doğru montaj aparatı ile kontrol altına alınmazsa hücre ne kadar kaliteli olursa olsun ölçüm sapar.
4. Malzeme: Alüminyum, Alaşımlı Çelik veya Paslanmaz Çelik
- Alüminyum: Hafif ve ekonomiktir; kuru, kapalı ortamlardaki single point uygulamaları için uygundur.
- Alaşımlı (nikel kaplı) çelik: Orta-yüksek kapasitelerde dayanıklı ve uygun maliyetlidir.
- Paslanmaz çelik: Gıda, ilaç, kimya ve dış ortam gibi nemli, yıkamalı veya korozif koşullarda tercih edilir.
5. Koruma Sınıfı (IP) ve Sızdırmazlık
IP65–IP66 seviyesi toz ve su sıçramasına karşı koruma sağlar. Sık yıkanan veya suya maruz kalan ortamlarda IP68 ve hermetik (lazer kaynaklı) gövdeli hücreler tercih edilmelidir. Nem, uzun vadede sinyal kaymasının en yaygın nedenidir. Bu nedenle körüklü veya hermetik yapı, ilk yatırım farkını kısa sürede karşılar.
6. Ortam Sıcaklığı
Veri sayfasındaki kompanze edilmiş sıcaklık aralığı, hücrenin belirtilen doğrulukla çalıştığı aralıktır. Fırın, döküm veya sıcak proses hatlarında yüksek sıcaklığa uygun hücreler seçilmeli, gerekirse ısı kalkanı kullanılmalıdır.
7. Tehlikeli Saha (ATEX) Gereksinimi
Solvent, boya, toz veya gaz bulunan sahalarda hücrenin bölgeye uygun ATEX sertifikası olmalıdır. Ex-proof load cell seçerken bölge sınıfı (Zone 1/2, 21/22), gaz grubu ve sıcaklık sınıfı birlikte değerlendirilir. Gösterge ve bariyer gibi diğer bileşenler de aynı bölgeye uygun olmalıdır.
8. Çıkış Sinyali: Analog mi Dijital mi?
Analog hücreler genellikle 2 mV/V veya 3 mV/V çıkış verir ve bir gösterge ya da ağırlık transmitteri ile kullanılır. Dijital load cell ise sinyali hücre içinde sayısallaştırır, uzun kablo mesafelerinde gürültüye karşı daha dayanıklıdır ve her hücrenin ayrı izlenmesini sağlar.
9. Kablo, Bağlantı ve Kalibrasyon
Kablo boyu, ekranlama ve 4 ya da 6 telli bağlantı seçimi doğruluğu doğrudan etkiler. Çok hücreli sistemlerde kaliteli bir toplama (bağlantı) kutusu ve köşe ayarı şarttır. Kurulumdan sonra sistem, test ağırlıklarıyla kalibre edilmelidir.
Hızlı Kontrol Listesi
- En yüksek hücre yükü nominal kapasitenin %60–80’i aralığında mı?
- Gerekli doğruluk sınıfı ve onay (OIML / yasal metroloji) belli mi?
- Malzeme ve IP sınıfı ortam koşullarına uygun mu?
- Sıcaklık aralığı ve ATEX gereksinimi kontrol edildi mi?
- Montaj aparatı yan yük ve genleşmeyi karşılıyor mu?
- Çıkış sinyali kullanılacak gösterge veya PLC ile uyumlu mu?
Solo Mekatronik olarak LAUMAS, Anyload, Thames Side ve Sensocar yük hücreleri arasından uygulamanıza en uygun modeli birlikte belirliyoruz. Kapasite hesabı ve model önerisi için bize ulaşın.