Silo ve tanklarda içerik miktarını ölçmenin en doğrudan yolu, kabın kendisini tartmaktır. Seviye sensörlerinden farklı olarak load cell tabanlı tartım; ürünün yoğunluğundan, köpürmeden, toz oluşumundan veya kabın şeklinden etkilenmez. Ancak doğru sonuç almak için sistemin baştan doğru tasarlanması gerekir. Bu rehberde bir tank, silo veya reaktör tartım sisteminin tasarım adımlarını özetliyoruz.
1. Uygulamayı Tanımlayın
- Kabın boş ağırlığı (dara) ve en yüksek dolu ağırlığı
- Ürün tipi: sıvı, toz, granül; aşındırıcı veya yapışkan olup olmadığı
- Amaç: stok takibi mi, dozajlama mı, dolum/boşaltma kontrolü mü?
- Gereken doğruluk (örneğin toplam kapasitenin %0,1’i)
- Ortam: iç/dış mekân, sıcaklık, nem, yıkama, ATEX bölgesi
2. Hücre Sayısı ve Kapasite Hesabı
Hücre sayısı genellikle kabın ayak sayısına eşittir (3 veya 4 ayak en yaygınıdır). Üç ayaklı yapılar yükü kendiliğinden eşit dağıttığı için tercih edilir. Kapasite hesabında:
- Toplam yük = dara + en yüksek ürün ağırlığı
- Hücre başına yük = toplam yük / hücre sayısı
- Dengesiz dağılım, rüzgar, sismik etki ve darbe için güvenlik payı eklenir
- Sonuç, seçilen hücrenin nominal kapasitesinin yaklaşık %60–80’ini geçmemelidir
Örnek: Darası 4 t, en yüksek ürün yükü 20 t olan 4 ayaklı bir silo için hücre başına ortalama yük 6 t’dur. Güvenlik payıyla birlikte 10 t kapasiteli hücreler uygun bir seçimdir.
3. Doğru Yük Hücresi Tipi
| Uygulama | Önerilen hücre |
|---|---|
| Küçük-orta tanklar, hazneler | Lama tipi (shear beam) veya baskı tipi |
| Büyük silolar | Double shear beam veya kolon tipi |
| Asma tanklar, askılı hazneler | S tipi veya çeki tipi hücreler |
| Solvent, toz ve gaz bulunan sahalar | Ex-proof (ATEX) load cell |
4. Montaj Kiti: Sistemin En Kritik Parçası
Silolarda hatalı ölçümün en yaygın nedeni hücre değil, montajdır. İyi bir montaj kiti:
- Yükü hücreye dik ve merkezden iletir,
- Isıl genleşme ve büzülmeye izin verir (kayar veya sallanır yatak),
- Yan yükleri ve devrilmeyi engelleyen kaldırma ve devrilme önleyici emniyet sağlar,
- Bakımda hücrenin kolayca sökülmesine imkân tanır.
Thames Side MasterMount gibi silolar için geliştirilmiş montaj aparatları bu gereksinimleri tek bir kitte karşılar.
5. Boru ve Bağlantılar: Yük Kaçağını Önleyin
Tartılan kaba bağlı her sert boru, yükün bir kısmını taşıyarak ölçümü bozar. Buna “yük kaçağı” (force shunt) denir.
- Giriş ve çıkış bağlantılarında esnek körük veya hortum kullanın.
- Sert boruları yatay ve mümkün olduğunca uzun tutun, ilk destek noktasını kaptan uzağa yerleştirin.
- Platform, merdiven ve yürüme yollarının kaba temas etmediğinden emin olun.
- Kurulum sonrası, bilinen bir ağırlıkla bağlantıların etkisini test edin.
6. Rüzgar, Sismik Etki ve Isıl Genleşme
Dış ortamdaki yüksek silolarda rüzgar, bir taraftaki hücrelerin yükünü artırıp diğerlerinkini azaltır. Toplam ağırlık değişmese de hücre kapasitesi en olumsuz duruma göre seçilmelidir. Güneş altında genleşen gövde ve sıcak ürünle çalışan reaktörler için montaj kitinin genleşmeye izin vermesi şarttır. Yüksek sıcaklıktaki uygulamalarda yüksek sıcaklık tartım çözümleri değerlendirilmelidir.
7. Tartım Elektroniği ve Haberleşme
Hücreler bir toplama kutusunda birleştirilir ve bir göstergeye ya da ağırlık transmitterine bağlanır. Akıllı bağlantı kutuları (CLM8/CLM16) her hücreyi ayrı izler ve arızalı hücreyi tespit eder. TLB ve TLM8 Profinet gibi transmitterler ağırlık verisini doğrudan PLC’ye aktarır. Dozajlama yapılacaksa tartım kontrolörü kullanılır.
8. Devreye Alma ve Kalibrasyon
- Mekanik montaj ve seviye kontrolü
- Kablolama ve köşe (hücre) dengeleme
- Sıfır kalibrasyonu (boş kap)
- Test ağırlığı veya bilinen miktarda ürün/su ile span kalibrasyonu
- Bağlantıların etkisinin kontrolü ve kayıt
Solo Mekatronik olarak tank, silo, bunker ve reaktör tartım sistemlerini projelendirme, ürün seçimi, montaj ve kalibrasyon dahil anahtar teslim sunuyoruz. Silo tartım ve tank tartım ürünlerimizi inceleyebilir, projeniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.